تبلیغات
مجموعه تولید و پرورش نهال زردادی - مطالب تاریخچه باغبانی در ایران
مجموعه تولید و پرورش نهال زردادی
تولید تهال-پیوند زنی-تكثیر نهال-گلخانه ای-انواع كاج سوزنی-توپی-نهال میوه و تزئینی كلی و جزئی

اصلاح مقاومت به خشکی در گیاهان زراعی
خشکی در واقع یک رویداد هواشناختی است که با عدم وقوع بارندگی در یک دوره زمانی همراه می باشد، دو‌‌‎‎ره ای که به اندازه کافی بلند است تا باعث تخلیه رطوبتی خاک و تنش کمبود آب همراه با کاهش پتانسیل آب در بافتهای گیاهی گردد. اما از دیدگاه کشاورزی، خشکی عبارت است از ناکافی بودن مقدار و توزیع آب قابل استفاده در طی دوره رشد گیاه که این امر موجب کاهش بروز توان کامل ژنتیکی گیاه می گردد. خشکی عامل اصلی محدود کننده تولیدات کشاورزی می باشد که گیاه را از رسیدن به حداکثر توان محصولدهی باز می دارد (٨). اثر خشکی بر عملکرد و درآمد نهایی زارع کاملا شناخته شده است. اغلب گیاهان زراعی بویژه در طی دوره گلدهی تا نمو بذر به تنش کمبود آب حساسند. حتی گیاهانی مانند ارزن دم روباهی، سورگوم و لوبیا چشم بلبلی نیز که در نواحی خشک و نیمه خشک کشت می شوند در مرحله زایشی تحت تاثیر تنش خشکی قرار می گیرند.
در کشاورزی، مقاومت به خشکی عبارت است از توانایی یک گیاه زراعی برای تولید محصول اقتصادی با حداقل کاهش عملکرد در شرایط تنش نسبت به شرایط بدون تنش (٨). برای اینکه متخصص ژنتیک بتواند ژنوتیپ های برتر را از طریق روشهای متداول اصلاح نباتات و یا با استفاده از بیوتکنولوژی اصلاح نماید لازم است درک درستی از اساس ژنتیکی مقاومت به خشکی داشته باشد.
مکانیزم های مقاومت به خشکی
از نظر ژنتیکی، مکانیزم های مقاومت به خشکی را می توان به سه دسته تقسیم کرد که عبارتند از فرار از خشکی، اجتناب از خشکی و تحمل به خشکی (۲و٨). با این وجود، گیاهان زراعی معمولا بیش از یک مکانیزم را برای مقاومت در برابر خشکی بکار می گیرند. اجتناب از خشکی عبارت است از توانایی یک گیاه برای کامل کردن چرخه زندگی خود قبل از گسترش تنش کمبود آب در خاک و گیاه. این مکانیزم شامل توسعه سریع فنولوژیک (زود گلدهی و زود رسی)، انعطاف پذیری نموی (تنوع در طول دوره رشد بسته به شدت تنش کمبود آب) و انتقال فراورده های فتوسنتزی ما قبل گلدهی به دانه.
اجتناب از خشکی عبارت است از توانایی گیاه برای حفظ پتانسیل آب نسبتا بالا در بافتها علی رغم وجود کمبود رطوبت در خاک. تحمل به خشکی عبارت است از توانایی گیاه برای مقابله با کمبود آب با پایین آوردن پتانسیل آب بافتها. اجتناب از خشکی از طریق مکانیزم های بهبود جذب آب، ذخیره سازی آب در سلولهای گیاهی و کاهش از دست رفتن آب تحقق می یابد (۲و٨). واکنش گیاهان در برابر تنش کمبود آب تعیین کننده میزان تحمل به خشکی آنهاست. به عنوان مثال، برخی ژنوتیپ های چغندر قند که ریشه های عمیق تری دارند قادر به جذب آب بیشتری بوده و دیرتر پژمرده می شوند و در شرایط جشکی تنوع ژنتیکی برای میزان پژمردگی، سرعت رشد برگ، تنظیم اسمزی و هدایت روزنه ای در واریته های مختلف چغندر قند مشاهده شده است (۱).
اجتناب از خشکی با دو روش صورت می گیرد: ۱) حفظ آماس با افزایش عمق ریشه، سیستم ریشه ای کارآمد و افزایش هدایت هیدرولیکی، ۲) کاهش هدر رفتن آب با کاهش هدایت اپیدرمی (روزنه ای و عدسی)، کاهش جذب نور از طریق لوله ای شدن یا تاخوردن برگها، و کاهش سطح برگ برای پایین آوردن میزان تبخیر (۲و٨). در شرایط تنش خشکی، گیاهان با متعادل کردن حفظ آماس و کاهش هدر رفتن آب زنده می مانند. مکانیزم های تحمل به خشکی عبارتند از حفظ آماس از طریق تنظیم اسمزی (فرایندی که باعث تجمع مواد محلول در سلول می گردد)، افزایش اتساع پذیری سلول، کاهش اندازه سلول و تحمل در برابر آب کشیدگی از طریق مقاومت پروتوپلاسمی(۲و٨).
متاسفانه اغلب این سازگاریها دارای معایبی هستند. ژنوتیپی که دوره رشد کوتاهی دارد معمولا کم محصول تر از ژنوتیپ دیگری با دوره رشد معمولی می باشد. مکانیزم هایی که باعث مقاومت به خشکی از طریق کاهش هدررفتن آب می شوند (مانند بسته شدن روزنه ها و کاهش سطح برگ) معمولا منجر به کاهش جذب دی اکسید کربن می گردند. تنظیم اسمزی با حفظ آماس گیاه مقاومت به خشکی را افزایش می دهد اما افزایش غلظت مواد محلول که تنظیم اسمزی را موجب می شود می تواند علاوه بر انرژی لازم برای تنظیم اسمزی اثرات نامطلوبی نیز درپی داشته باشد. درنتیجه، سازگاری گیاه باید ضمن حفظ محصولدهی مناسب، منعکس کننده تعادل میان فرار، اجتناب و تحمل به خشکی باشد.
ژنتیک مقاومت به خشکی
مقاومت به خشکی صفت پیچیده ای است که بروز آن بستگی به عمل و عکس العمل میان صفات مختلف مورفولوژیکی (زودرسی، کاهش سطح برگ، لوله ای شدن برگ، میزان موم، سیستم ریشه ای کارآمد، ریشک دار بودن، پایداری عملکرد و کاهش پنجه زنی)، فیزیولوژیکی (کاهش تعرق، افزایش راندمان مصرف آب، بسته شدن روزنه ها و تنظیم اسمزی)، و بیوشیمیایی (تجمع پرولین، پلی آمین، ترهالوز و غیره، افزایش فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز وافزایش ذخیره سازی کربوهیدراتها) دارد. مکانیزم های ژنتیکی کنترل کننده این صفات چندان شناخته شده نیستند.
شناسایی ژنهای کنترل کننده صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی و محل آنها در روی کروموزومها امکان پذیر بوده و نحوه توارث آنها و ماهیت عمل ژن گزارش گردیده است. توارث چندژنی خصوصیات ریشه بوسیله Ekanayake و همکاران (۳) گزارش شده است. طول و تراکم ریشه ها بوسیله آللهای غالب و ضخیم بودن راس ریشه بوسیله آللهای مغلوب کنترل می شود. با این وجود، لوله ای شدن برگ و تنظیم اسمزی وراثت تک ژنی نشان داده اند. Tomar و Prasad (۹) یک ژن مقاومت به خشکی بنام Drt1 را در برنج گزارش دادند که با ژنهای ارتفاع بوته، رنگدانه و ریشک دار بودن پیوستگی دارد و دارای اثر پلیوتروپی بر روی سیستم ریشه می باشد. در لوبیا چشم بلبلی نیز گزارش شده است که مقاومت به خشکی بوسیله یک ژن غالب کنترل می شود (٨).
اگرچه گزارشات دیگری در این زمینه برای سایر صفات وجود دارد، تحقیقات بیشتری لازم است تا کنترل ژنتیکی صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی موثر در مقاومت به خشکی روشنتر شود.
علاوه بر تغییرات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی، تغییرات بیوشیمیایی نیز از جمله القای بیوسنتز مواد محلول سازگار روشی برای بیان وقوع تنش خشکی می باشد. در شرایط تنش خشکی، گیاهان سعی می کنند محتوای آب خود را با انباشته کردن مواد محلول متعدد که غیر سمی بوده و خللی در فرایندهای گیاه ایجاد نمی کنند حفظ نمایند. به این خاطر این مواد را مواد محلول سازگار می نامند. بعضی از آنها عبارتند از فروکتان، ترهالوز، پلیول ها، گلایسین بتایین، پرولین و پلی آمینها (۲و٨). ژنهای مختلفی که مسئول آنزیمهای دخیل در بیوسنتز این مواد محلول هستند شناسایی شده و از موجودات مختلف از جمله باکتریها، مخمر، انسان و گیاه همسانه سازی شده اند که در قسمت های بعدی همین مقاله مورد بحث قرار خواهند گرفت.
سه روش برای اصلاح مقاومت به خشکی وجود دارد. روش اول عبارت است از اصلاح برای عملکرد بالا در شرایط بدون تنش. از آنجایی که انتظار می رود حداکثر پتانسیل ژنتیکی عملکرد در شرایط بدون تنش تحقق یابد و همبستگی مثبت بالایی بین عملکرد در شرایط تنش و بدون تنش وجود دارد، ژنوتیپی با عملکرد بالا در شرایط بدون تنش عملکرد نسبتا" بالایی نیز درشرایط تنش خواهد داشت. این فلسفه اصلی این روش می باشد. با این وجود، مفهوم بروز حداکثر پتانسیل ژنتیکی در شرایط بدون تنش مورد بحث می باشد زیرا اثر متقابل ژنوتیپ و محیط می تواند مانع از رسیدن ژنوتیپ پر محصول به عملکرد بالا در شرایط تنش خشکی گردد. بنابراین، روش دوم یعنی اصلاح برای عملکرد بالا در شرایط تنش خشکی واقعی پیشنهاد شده است اما مشکل این روش آن است که شدت تنش خشکی از سالی به سال دیگر و در نتیجه، فشار انتخاب محیطی بر روی مواد اصلاحی از نسلی به نسل دیگر بسیار متغیر است. این مسأله همراه با وراثت پذیری پایین عملکرد موجب پیچیدگی و کند شدن برنامه اصلاحی می گردد(۲و٨).
روش سوم که می تواند جایگزینی برای دو روش مذکور باشد عبارت است از اصلاح مقاومت به خشکی در ژنوتیپ های پر محصول با وارد کردن مکانیزم های مورفولوژیکی و فزیولوژیکی مقاومت به خشکی. اما انتقال مقاومت به خشکی به ژنوتیپ های پر محصول پیچیده است زیرا اساس فیزیولوژیکی و ژنتیکی سازگاری به شرایط تنش خشکی کاملا" معلوم نیست. برعکس، اصلاح پتانسیل عملکرد یک ژنوتیپ مقاوم می تواند روش امیدبخش تری باشد به شرط اینکه تنوع ژنتیکی در داخل چنین ژنوتیپی وجود داشته باشد. برای دستیابی به ژنوتیپ های مقاوم به خشکی و پرمحصول می توان از انتخاب همزمان در محیطهای بدون تنش برای عملکرد و در شرایط تنش خشکی برای پایداری عملکرد استفاده کرد(۲و٨).
روش اصلاحی بکار رفته برای مقاومت به خشکی همان روشی است که برای سایر اهداف اصلاحی استفاده می شود. بطور کلی، می توان از روشهای انتخاب شجره ای و بالک (دسته جمعی) برای اصلاح گیاهان خودگشن و از روش انتخاب دوره ای برای اصلاح گیاهان دگرگشن استفاده کرد. با این وجود، اگر هدف ما انتقال چند صفت مؤثر در تحمل به خشکی به یک ژنوتیپ پرمحصول باشد، تلاقی برگشتی روش مناسبی است. از طرف دیگر، تلاقی دو والدی (هاف سیب یا نیمه خواهری و فول سیب یا تمام خواهری) موجب حفظ پایه ژنتیکی وسیع شده و امکان تهیه ژنوتیپ های مطلوب مقاوم به خشکی را فراهم می سازد (٨). با این حال، موفقیت هر برنامه اصلاحی، بویژه برای مقاومت به خشکی، بستگی به وجود روش مناسب ارزیابی یا غربال کردن دارد.
روشهای ارزیابی مقاومت به خشکی
هر اقدامی برای اصلاح ژنتیکی مقاومت به خشکی با استفاده از تنوع ژتنیکی موجود نیاز به یک روش ارزیابی یا غربال کردن کارآمد دارد که باید سریع بوده و قادر به ارزیابی عملکرد گیاه در مراحل حساس رشدی و غربال کردن یک جمعیت بزرگ فقط با استفاده از تعداد محدودی مواد گیاهی باشد. همانطوری که قبلا اشاره شد مقاومت به خشکی نتیجه برهمکنش صفات مختلف مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی است و بنابراین می توان از این اجزای مختلف به عنوان شاخصهای گزینش برای غربال کردن تیپ ایده ال (ایدئوتیپ) گیاهی استفاده کرد. بجای یک صفت ساده باید ترکیبی از صفات مختلف که رابطه مستقیم با مقاومت به خشکی دارند به عنوان معیارهای گزینش مورد استفاده قرار گیرد (٨).
Ludlow و Muchow (۶) مزیت صفات مختلفی را که باعث ایجاد مقاومت به خشکی می شوند رتبه بندی کردند. McCreeو همکاران (۷) و Johnson و همکاران (۵) چارچوبی را تعیین کردند تا بر اساس آن بتوان ارزیابی کرد که چه ترکیبی از صفات در وضعیت آب و رشد گیاه مؤثرند و این می تواند فیزیولوژی را به برنامه جامع بهنژادی گیاهان پیوند بزند. اهمیت تهیه یک روش غربال کردن قابل اعتماد از مدتها قبل درک شده است. روشهای مختلفی که تاکنون برای غربال کردن مورد استفاده قرار گرفته اند عبارتند از:
۱ (استفاده از دماسنج مادون قرمز برای غربال کردن ژنوتیپ هایی که کارایی بالایی در جذب آب دارند.
۲ (پخش نواری علف کش متریبوزین در عمق معینی از خاک و استفاده از ید-۱۳۱ و کشت هیدروپونیک (آب کشتی) تحت تنش ۱۵ بار برای غربال کردن رشد ریشه.
۳ (استفاده از روش سایکرومتری برای ارزیابی تنظیم اسمزی.
۴) استفاده از پورومتر انتشاری برای اندازه گیری میزان هدایت آب برگ.
۵) استفاده از تکنیک مینی رایزوترون برای اندازه گیری میزان نفوذ، توزیع و تراکم ریشه در مزرعه با حداقل دست خوردگی.
۱) عکسبرداری هوایی مادون قرمز برای اندازه گیری میزان به تعویق افتادن آب کشیدگی.
۲) استفاده از تبعیض ایزوتوپهای کربن برای انتخاب ژنوتیپ های دارای راندمان مصرف آب بالا.
۳) از آنجایی که کاهش عملکرد نگرانی اصلی زارع می باشد متخصصین اصلاح نباتات بر عملکرد در شرایط تنش خشکی تاکید می کنند. از یک شاخص تنش خشکی که معیاری از خشکی را بر اساس کاهش عملکرد در شرایط تنش نسبت به شرایط بدون تنش فراهم می نماید برای غربال کردن ژنوتیپ های مقاوم به خشکی استفاده شده است. همچنین، از یک محیط تنش خشکی که بطور مصنوعی ایجاد شده است می توان برای انتخاب ژنوتیپ برتر از داخل یک جمعیت بزرگ استفاده کرد. رتبه بندی ظاهری یا اندازه گیری بلوغ، لوله ای شدن برگ، طول و زاویه برگ، شکل ظاهری ریشه و سایر خصوصیات مورفولوژیکی که ارتباط مستقیم با مقاومت به خشکی دارند نیز مورد توجه قرار گرفته اند (٨).
رهیافت بیوتکنولوژیکی برای مقاومت به خشکی
از روشهای دست ورزی ژنتیکی در گیاهان زراعی برای شناسایی ژنهای مقاومت به خشکی و انتقال آنها استفاده شده است. اساسا" با استفاده از دو روش یعنی روش هدفمند و روش تصادفی می توان گیاهان تراریختی را تولید کرد که دارای مقاومت به خشکی هستند.
روش هدفمند
مسیرهای متابولیکی که شامل سنتز پلی آمین، کربوهیدرات، پرولین، گلیسین بتایین و ترهالوز می باشند با مقاومت به خشکی درارتباطند. در این روش که اساس آن متکی بر وجود اطلاعات لازم درباره واکنش بیوشیمیایی برای سنتز این متابولیتها می باشد ژنهای مربوطه را از منابع مختلف به گیاهان زراعی انتقال می دهند. این رهیافت دقیقتر و روشمند تر است و از احتمال موفقیت بیشتری نسبت به روش تصادفی برخوردار است (۲و٨).
در سالهای اخیر، انتقال ژنهای القاء شده در شرایط تنش خشکی که در مسیرهای بیوشیمیایی مختلفی دخالت دارند، از منابع مختلف به گیاهان حساس به عنوان یکی از روشهای امیدبخش درآمده است. به عنوان مثال، ژن TPS1 که در مخمر یافت شده است فعالیت آنزیم ترهالوز-۶- فسفات سینتتاز را کنترل می کند و در بیوسنتز ترهالوز دخالت دارد. این ژن به توتون منتقل شده است. با اندازه گیری میزان هدررفتن آب از برگهای جداشده یا با تعیین اثر قطع آبیاری بر روی مرگ و آسیب دیدگی برگ معلوم شده است که گیاهان تراریخت دارای مقاومت به خشکی بالایی هستند. ژن دیگری بنام P5CS فعالیت آنزیم پیرولین-۵- کربوکسیلات سینتتاز را که در سنتز پرولین دخالت دارد کنترل می کند و تولید بالای پرولین مقاومت به خشکی را در پی دارد. توتون تراریختی که ِژن P5CS منتقل شده از باقلا را بیش از حد بیان می کرد مقدار بالایی از آنزیم مذکور را نشان داد و میزان تولید پرولین در آن نسبت به گیاه شاهد ۱۸-۱۰ برابر بیشتر بود. تولید بیش از حد پرولین وزن تر ریشه و نمو گل در شرایط خشکی را افزایش داد (٨).
ژن باکتریایی SacB که در Bacillus subtilis یافت می شود فعالیت لوان سوکراز را که در سنتز فروکتان دخالت دارد کنترل می نماید. زمانی که این ژن به توتون منتقل شد گیاه تراریخت حاصله تولید فروکتان نمود و در مقایسه با شاهد از عملکرد بالایی در شرایط خشکی ایجاد شده بوسیله پلی اتیلن گلیکول (PEGبرخوردار بود (٨). ژنهای betAو betB که به ترتیب فعالیت کولین دهیدروژناز و بتایین آلدهید دهیدروژناز را کنترل می نمایند در بیوسنتز گلیسین بتایین دخالت دارند و تجمع گلیسین بتایین مقاومت به خشکی را به گیاه می دهد(٨). Holmstrom و همکاران (۴) ژن betB را از باکتری اشرشیا کولی به توتون منتقل کردند.
با در دسترس بودن ژنهای مسئول بیوسنتز پلی آمین مانند ADC (که فعالیت آرژنین دهیدروژناز را کنترل می کند)، ODC (که فعالیت اورنیتین دکربوکسیلاز را کنترل می کند) و SAMDC (که فعالیت اس-آدنوزیل- متیونین دکربوکسیلاز را کنترل می نماید)، اکنون می توان میزان پلی آمین را با استفاده از سازه های همسو و ناهمسوی این ژنها در گیاهان تراریخت دستکاری کرد (٨). گیاهان توتون که با انتقال ژن ODC از مخمر و موش، ژنADC از چاودار و ژنSAMDC از انسان، تراریخت شده اند گزارش گردیده اند اما در مورد اینکه آیا گیاهان تراریخت تحمل به خشکی نشان می دهند یا نه مطالعات کافی صورت نگرفته است. فقط میزان بیان پلی آمینها در گیاهان مورد مطالعه قرار گرفته است. با این وجود، ژن SOD (سوپراکسیداز دیسموتاز) از نخود فرنگی به توتون منتقل شده و گیاهان تراریخت مقاوم به خشکی بدست آمده است
روش تصادفی در این روش که روشی غیر مستقیم برای بدست آوردن ژن مورد نظر می باشد تغییراتی که در فرایند سلول و بیان ژن در اثر تنش خشکی ایجاد می شود مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. ژنهایی که تحت تنش خشکی بیان می شوند و هیچ نقش خاصی برای آنها پیدا نشده است شناسایی شده اند. اگرچه این روش از دقت کمی برخوردار بوده و احتمال موفقیت در آن پایین است اما می تواند حتی موقعی که هیچ اطلاعات قبلی درباره ژن یا فراورده ژنی وجود ندارد کارساز باشد (٨). بنابراین، به نظر میرسد که روش تصادفی به علت وجود اطلاعات کافی درباره تغییرات بیوشیمیایی در سلول، انتخاب بهتری برای مقاومت به خشکی می باشد. به عنوان مثال، برنج تراریخت حامل ژن hva1 جو که با این روش تولید شده مقاومت به خشکی نشان داده است (٨). ژن hva1 سنتز یک گروه سه پروتئینی LEA (پروتئینهای فراوان در اواخر جنین زایی) را که در طی دوره تنش در اندامهای رویشی انباشته می شوند کنترل می کند (۲). روش کشت بافت نیز دارای قابلیت ایجاد تنوع سوماکلونال برای مقاومت به خشکی می باشد اما مشکلاتی که در انتخاب واریانت مورد نظر وجود دارد استفاده از این روش را محدود می سازد. انتخاب به کمک نشانگر در اغلب برنامه های اصلاحی، اصلاح ژنتیکی مقاومت به خشکی از طریق انتخاب برای عملکرد صورت می گیرد ولی به علت وراثت پذیری پایین عملکرد تحت شرایط تنش و تغییرات زمانی و مکانی در محیط مزرعه، روشهای سنتی اصلاح نباتات از سرعت کندی برخوردار بوده است. نشانگرهای مولکولی مانند چندشکلی در طول قطعات حاصل از برش آنزیمی DNA (RFLP)، DNA چندشکل حاصل از تکثیر تصادفی (RAPD) و آیزوزایم ها موجب افزایش کارایی در تهیه ژنوتیپ های مقاوم به خشکی می گردد زیرا بیان آنها مستقل از اثرات محیطی است (٨). بعد از شناسایی نشانگرهای مولکولی که با عملکرد یا سایر صفات مورفولوژیکی مرتبط با مقاومت به خشکی درارتباطند می توان از آنها به عنوان معیارهای گزینش برای مقاومت به خشکی استفاده کرد. انتخاب به کمک نشانگر در تهیه ژنوتیپ های مقاوم به خشکی به کار رفته است. بطور مثال، نشانگرهای RFLP مرتبط با تنظیم اسمزی، دوام سبزینگی و صفات ریشه شناسایی شده است (٨). محدودیت ها پژوهشگران تعداد بسیار زیادی صفت مرتبط با مقاومت به خشکی را پیشنهاد کرده اندکه می توان از آنها در انتخاب برای مقاومت به خشکی استفاده کرد و تنوع ژنتیکی نیز برای آنها در گیاهان مختلف وجود دارد اما میزان موفقیت در دستیابی به ژتونیپ های مقاوم به خشکی پایین است. این عدم موفقیت احتمالا ناشی از مجموعه ای از عوامل زیر است (۲و٨): ۱) عدم وجود یک رهیافت چند بخشی برای درک واکنشهای تلفیقی گیاه به تنش خشکی و پیچیده بودن کنترل ژنتیکی مکانیزم های مختلف مقاومت به خشکی. ۲) عدم وجود روشهای غربال کردن دقیق و تکرار پذیر. ۳) درباره صفات قابل اعتمادی که بتوان به عنوان شاخصهای مقاومت به خشکی استفاده کرد و همچنین معیارهای گزینش و تاثیر محیط بر روی صفات مرتبط با خشکی اطلاعات کاملی وجود ندارد. ۴) به نظر می رسد سازگاری های مختلفی که موجب کاهش هدر رفتن آب در شرایط تنش خشکی می شوند دارای اثر منفی بر روی عملکرد هستند. به عنوان مثال، لوله ای شدن برگ و بسته شدن روزنه ها هر دو آب گیاه را حفظ می کنند اما میزان جذب نور و ورود دی اکسید کربن به درون برگ را محدود می سازند و اینها به نوبه خود عملکرد را کاهش می دهند. بنابراین، این صفات برای اصلاح مقاومت به خشکی مفید نیستند. ۵) خشکی جذب عناصر غذایی را کاهش می دهد و با تنش گرمایی و در ارتفاعات با تنش سرما ارتباط دارد. این ارتباط برنامه اصلاحی را پیچیده تر می کند. ۶) علی رغم اهمیت راندمان مصرف آب و وجود تنوع ژنتیکی برای این صفت، انتخاب برای راندمان مصرف آب بالا غالبا با کاهش میزان رشد گیاه همراه است. در اغلب موارد، گیاهان راندمان مصرف آب را از طریق کاهش تعرق افزایش می دهند. از آنجایی که تولید ماده خشک رابطه قوی با تعرق کل دارد هر کاهشی در تعرق منجر به کاهش میزان رشد گیاه می گردد. ۷) محدودیت بکارگیری مهندسی ژنتیک در این زمینه به نبود اطلاعات کافی درباره مناسب ترین ژن برمی گردد. راهکارهای آینده برنامه های تحقیقاتی آینده برای مقاومت به خشکی باید راهکارهای زیر را مدنظر قرار دهد: ۱) هرچه سریعتر لازم است ذخایر ژنتیکی گیاهان برای صفات مرتبط با مقاومت به خشکی مورد جستجو قرار گیرد و خصوصیات آنها شناسایی شود تا امکان انتقال صفات مطلوب از طریق روشهای سنتی اصلاح نباتات یا بیوتکنولوژی فراهم گردد. ۲) یک صفت تنها نمی تواند مقاومت به خشکی را در حد رضایت بخشی به گیاه اعطا نماید. بنابراین، هدف برنامه اصلاحی برای مقاومت به خشکی باید جمع آوری تعدادی صفت مرتبط با مقاومت به خشکی در یک گیاه باشد. ۳) دست ورزی ژنتیکی فقط توانسته گیاهانی را ایجاد نماید که در تمام موارد تنها با یک ژن تراریخت شده اند. بنابراین، لازم است تعداد زیادی ژن مختلف را که مسئول بیوسنتز مواد محلول سازگار و اسمولیت های مختلف مرتبط با مقاومت به خشکی هستند بطور همزمان به یک گیاه زراعی منتقل کرد (٨). ۴) درک بهتر اساس ژنتیکی مقاومت به خشکی از طریق تکنیک RNA نا همسو باید مورد توجه قرار گیرد، تکنیکی که در آن اثر میزان بیان آنزیمها یا پروتئینهای مختلف در مسیرهای بیوشیمیایی مختلف بر روی مقاومت به خشکی مورد مشاهده قرار می گیرد (٨). ۵) بعضی از پروتئینها مانند LEA، دهیدرین و غیره در شرایط تنش خشکی سنتز شده و در بافتهای گیاهی انباشته می شوند. می توان با مقایسه ژنوتیپ های حساس و متحمل به خشکی از نظر پلی پپتیدهای مختلفی که در پاسخ به تنش خشکی تولید می شوند یک نشانگر پروتئینی را شناسایی کرد که می تواند به تولید گیاهان تراریخت مقاوم به خشکی کمک نماید(۲و٨). ۶) یک رهیافت چند بخشی که شامل ژنتیک، بیوشیمی، بیوتکنولوژی، فیزیولوژی، اصلاح نباتات و زراعت می باشد برای ارزیابی واکنش پیچیده و تلفیقی گیاهان به تنش خشکی و تهیه ژنوتیپ های برتر مقاوم به خشکی مناسب خواهد بود
http://iran-eng.com/showthread.php?t=135894




طبقه بندی: گلخانه،  سبزی كاری،  تاریخچه باغبانی در ایران،  درختكاری،  تاریخچه باغبانی در جهان،  تاریخچه باغبانی در جهان، 
برچسب ها: • - نگهداری نهال : • اصول تربیت و هرس گیاهان باغبانی • گلابی • سیب • تراکم بذر • زمان بذرکاری: • عمق کاشت • نگهداری بذر • نهالستان • آماده کردن خاک برای کاشت • چگونه نهالستان احداث كنیم • نهالستان میوه‌های معتدله و مسائل مربوط به آن • فلاور ژل • رابطه سرطان وآفت کش ها • تعریف الودگی خاک • کاربرد بیوتکنولوژی در باغبانی • روشهای تکثیر گیاهان • تعریف کود و انواع آن • راهنمای کاربرد سوپرجاذب • معرفی سوپر جاذب ها • شیوه جدید آبیاری در کشاورزی(هیدروژل های سوپر جاذب آب) • سوپرجاذب (سوپرآب) • سوپر جاذب کشاورزی هیدروژل کلوفونی • نحوه مراقبت از انواع گل و گیاه: • تأ­سیسات گلكاری و نیاز­های موجود برای پرورش گیاهان زینتی: • آبیاری بارانی تولید را 3 برابر افزایش می دهد : • « دستورالعمل احداث نهالستان درختان میوه » • احداث باغ - نکات احداث باغ: • دستور العمل تهیه و تأمین و کاشت نهال: • *عملیات داشت نهال بذری در نهالستان تا رسیدن به مرحله پیوندزنی،  


نوشته شده در تاريخ دوشنبه 26 بهمن 1388 توسط



باغچه‌آرایی (بخش سوم):
انتخاب گیاه مناسب برای منظر حیاط:
 
گیاهان در منظر حیاط، كاركردهای متنوعی دارند. هنگام منظرسازی حیاط باید به سازگاری‌های منطقه‌ای و نیازهای كاشت گیاهان توجه كرد. انتخاب گیاهان باید به گونه‌ای باشد كه ضمن سازگاری با اقلیم محلی بهترین كاركرد را داشته و به كمترین میزان مراقبت نیازمند باشند.درختان بلندترین المان‌ها در بیشتر مناظر هستند آنها چارچوبی برای حیاط بوده و تنه‌ی آنها در حیاط ،خطوط عمودی ممتدی ایجاد می‌كند. درختان گلدار و زینتی مثل ارغوان یا توری می‌توانند به عنوان یك عنصر اصلی در طراحی منظر حیاط لحاظ شوند. در واقع این درختان كوچك و گلدار با ایجاد یك نقطه عطف رنگی توجه را به سوی خود جلب می‌كنند. این گیاهان كه به طور معمول كوچكتر از دیگر درختان هستند باید در جایی كاشته شوند كه بیشترین دید را دارد. بوته‌ها و درختچه‌ها كه متنوع‌ترین گیاهان در منظر هستند برای مشخص كردن حاشیه و ایجاد حریم می‌توانند استفاده شوند. رنگ سبز درختچه‌ها پس زمینه مناسبی برای گیاهان گلدار دیگر می‌تواند باشد. در بیشتر حیاط‌ها حواشی بوته‌كاری، دیواره‌ای در امتداد خط طرح یا پس زمینه باغ به وجود می‌آورند كه این حاشیه می‌تواند متشكل از چند درختچه همیشه‌سبز و پهن برگ باشد. گیاهان پوششی كه گیاهانی با ارتفاع كم هستند در جاهایی باید كاشته شوند كه میزان رفت‌و‌آمد كمتری دارد و می‌توانند در برخی از جاها، جایگزین مناسبی برای چمن باشند. انواعی از این گیاهان به سرعت رشد كرده و یك سطح را می‌پوشانند. گیاهان بالارونده و پیچ‌ها برای ایجاد حفاظ و پوشاندن حصارها مناسبند و می‌توانند گوشه‌های خشك و بی‌روح و دیوارهای خشن را تعدیل كنند. در بیشتر مواقع بالا رفتن پیچ‌ها از دیوار منزل، جلوه‌ی باشكوهی برای خانه است. استفاده از گلها با شكوفه‌های خوش‌رنگ و خوش‌تركیب حیاط را زیباتر می‌كند. اگر به دنبال ایجاد اعجاز در حیاط منزل خود هستید، بهتر است گلها را بصورت توده‌ای بكارید. چرا كه كاشت توده‌های گیاهی تك رنگ در حیاط، تأثیر شگرفی نسبت به یك گروه كوچكتر با تنوع رنگی بیشتر دارد.  

http://www.sabzgostar-co.com/site/articles/37--l-r261386.html


طبقه بندی: گلخانه،  سبزی كاری،  سبزی كاری،  سبزی كاری،  تاریخچه باغبانی در ایران،  تاریخچه باغبانی در ایران، 


نوشته شده در تاريخ دوشنبه 26 بهمن 1388 توسط



هلو
نام علمی هلو PRUNUS PERSICA و متعلق به تیره ROSACEAE(به فارسی ورد سانان) می باشد.موطن اصلی هلو نواحی گرم چین است در حدود ۲۰۰۰سال قبل از میلاد مسیح كشت می شده و در حال حاظرجنگلهای وسیعی از گونه های وحشی هلو وجود دارد . تحقیقات اخیر نشان داده استكه درخت هلو از چین به ایران واروپا انتقال پیدا كرده است .دارای برگهای ساده متناوب با كنارههای برگشته و گلهائی به رنگ صورتی و گلی مایل به ارغوانی می باشد كه قبل از پیدایش برگها ظاهر می شون



مقاومت هلو در برابر سرمای زمستانه از سیب و گلابی كمتر و تقریبآ مشابه ‹به› میباشد . برای هلو سرمای كشنده معمولآ حدود ۲۱-درجه سانتی گراد است ولی اگر هوا به سرعت سرد شود در دمای ۹-تا۱۳-درجه سانتی گراد نیز جوانه و حتی شاخه های جوان خشك می شوند.نیاز سرمایی هلو برای بیرون امدن از استراحت زمستانه ۵۰۰تا ۱۰۰۰ ساعت می باشد .هلو در مقابل گر مای تابستان مقاوم تر از سیب است و در تابستانهای گرم میوه های ان مانند گلابی كیفیت بهتری دارد .


-ریشه هلو در برابر كمبود تهویه خاك بسیار حساس است و از غرقاب شدن به شدت صدمه می بیند.این درخت برای بهترین رشد به خاكهای نسبتآ سبك با عمق۱تا۵/۱ متر و زهكشی كامل نیاز دارد .هلو۲تا۳سال بعد از كشت شروع به گل دادن كرده و اولین محصول اقتصادی خود را در سال چهارم یا پنجم تولید می كند .عمر اقتصادی هلو حدود ۱۰سال است و بعداز ان بار دهی ان كم می شودو باید درخت را قطع كرد .



-گل هلو بصورت جانبی از یك جوانه ساده ( SIMPL BUD )روی شاخه یك ساله به وجود می اید . اكثر ارقام هلو خود بارورند ،گرده افشانی می تواند توسط باد انجام شود ولی كندو گذاری مقدار محصول را بالا می برد .در هلو معمولآتعداد میوه تشكیل شده بسیار بیشتر از حد تحمل درخت است و این درخت باید حتمآ تنك شود.

-میوه هلو به وسیله تعدادی كرك پوشیده شده است .گوشت میوه ممكن است سفید یا زرد و در اطراف هسته قرمز باشد .هسته ممكن است به گوشت چسبیده یا از ان جدا باشد . FREE STONE به خاطر گوشت نرم و پر ابی كه داردند برای مصرف به صورت تازه و انواع هسته چسبان یا CLING برای كمپوت سازی مناسبند.


برنامه نگهداری هلو و شلیل


در دوره خواب درختان جهت مبارزه با بیماریهای پوسیدگی قهوه ای ، پیچیدگی برگ هلو و لكه غربالی كاربرد مس تثبیت شده توصیه می شود.



برگ های ریزش یافته و میوه های خشك و مومی شده روی درختان منابع انتقال بیماریها به سال آینده می باشند. بنابراین تمیز كردن باغ از این منابع آلودگی با چیدن میوه های مومی شده از درختان و زیر خاك كردن برگهای ریزش یافته با عملیات خاك ورزی در دوره خواب درختان انجام می شود.


هلو و شلیل را زودتراز درختان میوه دیگر هرس می كنند. میوه دهی در این درختان میوه در شاخه سال آخر صورت می گیرد. در هنگام هرس حدود یك دوم رشد شاخه سال جاری را قطع می كنند.

سمپاشی نوبت اول مس تثبیت شده بعد از ریزش برگها و سمپاشی نوبت دوم تقریبا" در اواسط دی ماه با كاربرد مس تثبیت شده توصیه می شود.

در دوره خواب درختان میوه هلو و شلیل روغن را ترجیحا" با یك حشره كش بكار می برند.

در صورت مشاهده بیماری پوسیدگی قهوه ای درختان هلو و شلیل در سالهای قبل ، از قارچكش مناسب از زمان گلدهی به بعد بسته به شدت احتمال حمله بیماری یك یا چند نوبت استفاده كنید.

در فصل بهار ، علف های هرز سبز شده در سایه انداز درختان میوه به عنوان گیاهان میزبان آفات از قبیل تریپس عمل نموده و موجب حمله بیشتر آفات به گل و میوه جوان درختان می شوند و در ضمن این علف های هرز با جذب آب و عناصر غذایی با درختان میوه رقابت می كنند. بنابراین كنترل علف های هرز سایه انداز درختان توصیه می شود.

در اواخر بهار در صورت مشاهده علائم شدید بیماری پیچیدگی برگ هلو درختان هلو و شلیل به تقویت درختان با كودهای مناسب



طبقه بندی: گلخانه،  سبزی كاری،  سبزی كاری،  سبزی كاری،  تاریخچه باغبانی در ایران،  تاریخچه باغبانی در ایران، 
برچسب ها: • اصول تربیت و هرس گیاهان باغبانی • گلابی • سیب • تراکم بذر • زمان بذرکاری: • عمق کاشت • نگهداری بذر • نهالستان • آماده کردن خاک برای کاشت • چگونه نهالستان احداث كنیم • نهالستان میوه‌های معتدله و مسائل مربوط به آن • فلاور ژل • رابطه سرطان وآفت کش ها • تعریف الودگی خاک • کاربرد بیوتکنولوژی در باغبانی • روشهای تکثیر گیاهان • تعریف کود و انواع آن • راهنمای کاربرد سوپرجاذب • معرفی سوپر جاذب ها • شیوه جدید آبیاری در کشاورزی(هیدروژل های سوپر جاذب آب) • سوپرجاذب (سوپرآب) • سوپر جاذب کشاورزی هیدروژل کلوفونی • نحوه مراقبت از انواع گل و گیاه: • تأ­سیسات گلكاری و نیاز­های موجود برای پرورش گیاهان زینتی: • آبیاری بارانی تولید را 3 برابر افزایش می دهد : • « دستورالعمل احداث نهالستان درختان میوه » • احداث باغ - نکات احداث باغ: • دستور العمل تهیه و تأمین و کاشت نهال: • *عملیات داشت نهال بذری در نهالستان تا رسیدن به مرحله پیوندزنی*،  


نوشته شده در تاريخ دوشنبه 26 بهمن 1388 توسط



هرس زمستانه
معمولاً هرس زمستانه به هنگام خزان گیاه انجام می‌شود، با وجود این در تمام ماه‌های پاییز و زمستان این عمل میسر است. هرس شدید زمستانه درختان موجب تقویت شاخه‌های تولید شده در سال آینده می‌شود و چنانچه درخت هرس زمستانه نشود یا هرس سبكی در روی آن صورت گیرد، شاخه‌های حاصل از رشد جدید كمتر خواهد شد. شاخه‌های جدید رشد كرده پس از هرس زمستانه طویل‌تر هستند زیرا میان گره‌های بلندتری دارند. همچنین برگهای سبزتر و بزرگتری دارند. از این نظر كه هنگام خزان، شاخه‌ها فاقد برگ بوده و به آسانی قابل رؤیت هستند انجام هرس زمستانه دقیق‌تر است.

درختی كه هرس سنگین می‌شود تعداد جوانه‌های كمتری برای رشد شاخه‌هایش در فصل بعد دارد، بنابراین مواد غذایی ذخیره شده در درخت به شاخه‌ها و جوانه‌های كمتری قسمت شده و در نهایت شاخه‌های جدید رشد بیشتری خواهند داشت. اما بایستی توجه داشت كه هرس شدید زمستانه باعث تأخیر در باردهی گیاه می‌شود.

2- هرس تابستانه :

زمان اجرای هرس تابستانه با توجه به عوامل محیطی و میزان رشد گونه گیاهی متفاوت است با وجود این در مورد درختان میوه ماههای اردیبهشت تا تیر ماه مناسب خواهند بود. در هرس تابستانه شاخه‌های نابارور درخت مانند پاجوش‌ها و نرك‌ها و همچنین گلها و میوه‌های كوچك اضافی نیز حذف می‌شوند. بنابراین هرس پوست، گل و میوه، حذف برگها و سرزنی شاخه‌های در حال رشد از جمله هرس‌های تابستانه محسوب می‌شوند. برای مثال حذف تعدادی از برگهای بالغ درخت كه بر روی میوه‌های در حال رشد سایه‌اندازی می‌كنند موجب تغییر رنگ در میوه‌ها شده و كیفیت بازارپسندی محصول را افزایش می‌دهد.

درختان خزان‌دار در بهار شروع به رشد می كنند، معمولاً این رویش چندین هفته و تا فرارسیدن دوره ركود زمستانه باقی می ماند. زمان انجام هرس تابستانه مهم است. اگر هرس تابستانه پیش از اتمام رشد اولیه درخت انجام شود دوره رشد رویشی طولانی‌تر شده و مواد گیاهی از دست رفته در اثر هرس جایگزین می شود. این عمل در درختانی كه جوانه گل آنها بر روی چوب یكساله تشكیل میشود، باعث كاهش گل انگیزی می گردد زیرا دوره رشد مناسب برای گل‌انگیزی در شاخه‌های جدید كوتاه می شود. اگر پس از اتمام رشد شاخه‌ها، هرس تابستانه صورت گیرد مقدار سطح برگ و فتوسنتز كم شده و قدرت درخت كاهش می یابد. در نهایت اگر هرس تابستانه بسیار دیر هنگام انجام شود تعداد جوانه‌های گل و گلدهی كاهش پیدا می‌كند.

در درختان میوه‌ای كه محل تشكیل جوانه گل آنها سیخك‌های (Spurs) (شاخه‌های كوتاه میوه دهنده) دو ساله است هرس تابستانه ممكن است گلدهی را تحریك كند زیرا با حذف شاخه‌های سال جاری نور بیشتری به جوانه‌ها و برگهای اطراف سیخك‌ها می رسد و رقابت سیخك‌ها با سرشاخه‌های در حال رشد كاهش می ‌یابد.

زخم‌های حاصل از هرس زمستانه دیرتر از هرس تابستانه ترمیم می‌شوند زیرا در فصل رشد گیاه سریع‌تر می ‌تواند محل زخم را بپوشاند از اینرو احتمال آلودگی زخم‌ها در طی زمستان كمی بیشتر است.

اصول كلی هرس درختان میوه :

حذف شاخه‌ها و ریشه‌های زاید یكی از اصولی ‌ترین روش‌ها در تولید میوه است. حذف اندام‌های زاید درختان به منظور تغییر برخی وظایف فیزیولوژیكی صورت می‌گیرد. در درختان جوان قطع شاخه‌های زاید باعث ایجاد اسكلت اولیه می‌شود. در درختان بارور و مسن چنانچه قطع شاخه‌ها به طریق صحیح انجام شود موجب نفوذ نور بیشتر به درون تاج درخت، انتقال مواد فتوسنتزی به میوه و ریشه و در نهایت باعث تنظیم تشكیل جوانه گل خواهد شد.

هرس به منظور اسكلت ‌بندی درخت:

همانطوری كه قبلاً در بحث ازدیاد نباتات بیان شد بسیاری از پایه‌های درختان میوه را با استفاده از نهال‌های بذری تكثیر می‌كنند. نهال‌ها به مدت 4 - 1 سال در خزانه نگهداری می ‌شوند و سپس در پاییز یا زمستان از خزانه به زمین اصلی منتقل می‌شوند. از آنجایی كه ریشه نهال‌های بذری عمیق است در هنگام جابجا كردن و انتقال به بستر اصلی، تعدادی از ریشه‌ها آسیب می‌بینند از اینرو بایستی ریشه‌های زخمی را هرس كرد. از طرفی با حذف مقداری از ریشه‌های نهال باید تعادل بین اندام‌ هوایی و ریشه نهال را تنظیم كرد. برای این منظور مقداری از شاخه‌ها را نیز هرس می‌كنند.

نهال‌ها بطور كلی به دو شكل موجودند برخی دارای تنه صاف و فاقد انشعاب هستند و بعضی چند شاخه فرعی داشته و منشعب می باشند. نحوه هرس این دو نوع نهال پس از كاشت در زمین اصلی ، تا حدودی با یكدیگر متفاوت است. در حالت اول تنها كافی است كه سربرداری نهال در ارتفاع تقریبی 80-50 سانتی‌متر انجام شود. در حالت دوم كه نهال منشعب است ابتدا باید چند شاخه فرعی را بطوریكه با هم حداقل 10 سانتی‌متر بر روی تنه نهال فاصله‌ دارند به عنوان شاخه‌های اصلی و آینده درخت انتخاب كرده و سپس دقت كرد كه این شاخه‌ها فضای تاج درخت آینده را در تمام جهات فرا گرفته باشند و تداخلی در یكدیگر نداشته باشند. همانطور كه قبلاً گفته شد زاویه بین شاخه‌ها و تنه نهال‌ باید به اندازه كافی باز باشد زیرا پس از گذشت چند سال زاویه مذكور كاهش خواهد یافت. لازم به یادآوری است كه اعمال انجام شده در نهال‌های منشعب، در نهال‌ هال صاف و فاقد انشعاب در سال دوم انجام می‌شود.

در هر دو حالت زاویه بین شاخه‌ها و تنه تا زمانی كه نهال دارای شاخه‌های جوان و قابل انعطاف است باید با كمك تكه‌های چوب باز نگه داشته شود. در سال دوم، هرس شاخه‌های اصلی بدین صورت است كه حدود نیمی از طول آنها حذف می‌شود.

در سال‌های سوم و چهارم پس از كاشت نهال، هرس تنها به حذف شاخه‌های رشد یافته اضافی و نامطلوب محدود شده و فرم و اسكلت اصلی نهال كه شامل تنه و 4 - 3 شاخه اصلی است باید حفظ شود.

اصول هرس باردهی درختان:

درختی كه بدون دخالت باغدار و در شرایط طبیعی رشد كرده، معمولاً شاخ و برگ زیادی تولید می كند كه همراه با تداخل آنها نیز می‌باشد، این موضوع مانع از رسیدن نور كافی به داخل تاج درخت می‌شود و به دنبال آن از كیفیت و مرغوبیت میوه‌ها كاسته می‌شود. از اینرو هرس مناسب و كافی درختان میوه برای رسیدن به خصوصیات مطلوب محصول همواره مورد توجه باغداران بوده است. پس از اینكه درختان میوه به باردهی رسیدند، لازم است هر ساله یا هر چند سال یك مرتبه برخی از انواع هرس بر روی آنها انجام شود تا كیفیت و كمیت محصول در دوران باردهی اقتصادی درخت حفظ شود. با توجه به اهمیت پرورش میوه‌های دانه‌دار به ویژه سیب و گلابی در بحث میوه‌كاری، در اینجا به اصول كلی در مورد هرس باردهی این گونه‌ها اشاره شده و یادآوری می‌شود كه دقت كافی در این موارد راهنمای خوبی برای هرس باردهی در درختان میوه است.

1- هوا و نور موجب تغذیه و رشد اعضای شاخه درخت می شوند. اكسیژن، دی اكسید كربن و انرژی لازم برای انجام عمل فتوسنتز در برگهای گیاه، از محیط بالای سطح زمین تأمین می‌شود پس گیاه باید در شرایطی پرورش یابد كه از این لحاظ محدودیتی برای آن موجود نباشد. زیرا برگها محل اصلی تولید (Source) شیره پرورده در گیاه می‌باشند.

2- قسمت‌های فوقانی یك شاخه بهتر از قسمت‌های تحتانی آن تغذیه می شوند. بدین منظور كه شیره نباتی همواره تمایل دارد به قسمت‌های انتهایی شاخه‌های اصلی و فرعی كه رشد عمودی دارند صعود نماید. این موضوع می‌تواند به دلیل وجود و سنتز هورمون‌های رشد مانند اكسین‌ها و جیبرلین‌ها در انتهای شاخه باشد.

3- از نظر رشد و نمو، بین اعضای رویشی و زایشی (بارده) درخت رقابت وجود دارد. پس با حذف مقداری از میوه‌ها در درختان بارده، مواد غذایی برای رشد شاخ و برگ و تقویت درخت مصرف شده كه با تولید شیره پرورده بیشتر، تبدیل جوانه‌های رویشی به زایشی برای سالهای بعد تأمین می‌شود.

4- قسمت‌های مختلف یك شاخه با یكدیگر همبستگی دارند. برای مثال اگر سیخك‌های یك شاخه حذف شوند شیره نباتی كه به مصرف سیخك‌ها می‌رسید به طرف سایر اندام‌های مجاور هدایت می‌شود و رشد و نمو آنها را تسهیل می کند. در صورت حذف قسمتی از اعضای جذب كننده(Sink) شیره نباتی، ذخایر موجود بطور منظم بین اعضای باقیمانده تقسیم می شود زیرا تغییری در میزان جذب مواد غذایی از خاك به وجود نیامده است.

5- جوانه‌های واقع بر روی قسمت‌هایی از شاخه‌ كه جریان شیره خام در آنجا بیشتر است به صورت شاخه‌های جوان تكامل یافته و تولید چوب می‌كنند.

6- جوانه‌هایی كه با شیره خام كمتر و شیره پرورده كافی تغذیه می‌شوند به آسانی به جوانه گل تكامل می‌یابند. در فصل تابستان میزان شیره پرورده تولید شده در برگها به حداكثر ممكن می‌رسد زیرا رشد برگها و سطح برگ درخت افزایش یافته است. این زمان با تمایز یابی جوانه‌های چوب به گل برای محصول سال آینده مصادف است. بنابراین باید از انجام هرس شدید درخت در طی تابستان خودداری كرد.

سیستم‌های تربیت درختان:

قبلاً اشاره شد كه تربیت یعنی ایجاد شكلی خاص در گیاه به منظور‌های معین. مثلاً باز كردن تاج درخت برای ورود نور بیشتر، تنظیم ارتفاع درخت و تقویت شاخه‌های اصلی. تربیت درختان به اشكال گوناگون و متفاوت صورت می ‌گیرد كه در این جا تنها به ذكر سه روش مهم در تربیت درختان میوه اكتفا می‌شود.

شكل جامی (Vase (open center) (مركز باز، بدون شاخه پیشاهنگ) :

هدف از این روش، تربیت درختان با تاج پهن می‌باشد كه مركز آن باز است. یك تنه كوتاه به ارتفاع حدود 35-30 سانتی‌متر و تعدد 6-5 شاخه كه از مركز درخت منشاء می‌گیرند شكل كلی درختان پرورش یافته به روش مركز باز است. با وجود اینكه نفوذ نور به تاج درخت مطلوب بوده و رنگ‌پذیری میوه و گل انگیزی در درخت را افزایش می‌دهد اما این سیستم برای پرورش درختان میوه زیاد كاربرد ندارد. علاوه بر آن در درختانی مانند سیب و گلابی از این روش استفاده نمی‌شود زیرا:

1- درختان به طور طبیعی به این شكل رشد نمی‌كنند.

2- همچنانكه درخت مسن می‌شود بخش عمده‌ای از شاخه‌های بارور طویل شده و بایستی از نردبان برای چیدن محصول استفاده كرد.

3- هرس درختان بالغ نیاز به وقت زیادی دارد.

4- محلول پاشی بر روی درختان بالغ و نفوذ آن به مركز درخت مشكل است.

5- محل انشعاب شاخه‌های درخت محكم و قوی نیست و در هنگام میوه‌دهی زیاد، قیم برای نگهداری شاخه‌ها مورد نیاز است.

شكل‌جامی غالباً برای تربیت درختان هلو و آلوی ژاپنی استفاده می‌شود. با این حال به دلیل باز بودن مركز تاج، مقدار محصول در هر درخت كمتر از سایر سیستم‌ها خواهد بود.

شكل هرمی پاكوتاه (Dwarfing pyramid (Center- leader semi intensive system) (پیشاهنگ مركزی نیمه متراكم ) :

از این روش به طور عمده در تربیت درختان سیب و گلابی در كشت متراكم استفاده می‌شود. در این سیستم بسیاری از مشكلات روش مركز باز وجود ندارد. نه تنها عملكرد محصول در این حالت بیشتر است. بلكه زمان لازم برای رسیدن درختان به باردهی در این سیستم كمتر است از اینرو بازگشت سرمایه سریع‌تر خواهد بود. تربیت درختان میوه بر روی پایه‌های پر رشد، كمتر بدین شكل صورت می‌گیرد زیرا چنین درختانی پس از گذشت چند سال ارتفاع زیادی پیدا كرده كه این موضوع برای باغداری جدید و مكانیزه مناسب نیست. در شكل هرمی ساده كه برای تربیت درختان غیر مثمر مانند كاج و چنار بكار می‌رود نیاز زیادی به هرس نیست. ضرورت موفقیت شكل هرمی پاكوتاه برای درختان میوه در استفاده از پایه‌های پاكوتاه كننده یا پایه‌های كم رشد است. زیرا چنین پایه‌هایی رشد زیادی نداشته و حتی پس از چند سال مناسب عملیات داشت و برداشت خواهند بود. در این حالت فواصل كاشت نهال‌ها به مراتب كمتر از سیستم احداث باغ بر روی پایه‌های پر رشد (استاندارد) است، به عبارتی كاشت نهال‌ها به صورت نیمه متراكم انجام می‌شود تا كاهش عملكرد هر تك درخت (به دلیل پاكوتاهی و كم بودن سطح برگ) جبران شود.

روش كار چنین است كه پس از تهیه نهال از گونه‌های سیب و گلابی (پایه‌های پاكوتاه)، كاشت نهال‌ها صورت گرفته و سپس سربرداری از ارتفاع یك متری انجام می‌شود. اگر نهال شاخه‌های جانبی مناسبی داشت سربرداری لازم نیست. در سال اول رشد نهال، بایستی با استفاده از تكه‌ای چوب، فاصله‌ شاخه‌های جانبی را از تنه تنظیم كرد به طوری كه شاخه‌های عمودی (Upright) را به حالت افقی نزدیك كرد و زاویه آنها را با تنه افزایش داد. در سال‌های بعد نیز هرس تنها به حذف شاخه‌های فرعی اضافی و شاخه‌های پایین تنه محدود می‌شود.

شكل شلجمی (Modified leader) (پیشاهنگ متغیر) :

اگر هدف محدود كردن ارتفاع و پهن كردن تاج درخت باشد از این سیستم در میوه‌كاری استفاده می‌شود مانند تربیت درختان سیب، گلابی، زردآلو، گردو، پسته و بادام. پس از كاشت نهال و سربرداری در ارتفاع حدود 120 سانتی‌متری، در سال بعد شاخه‌های فرعی تولید می‌شوند كه 4-3 شاخه مناسب‌تر را حفظ كرده و بقیه را حذف كامل می‌كنند. فاصله شاخه‌‌های فرعی بر روی تنه به علت سربرداری از ارتفاع بالاتر كمی بیشتر از روش جامی و حدود 20 سانتی‌متر است. در این حالت شاخه‌های فرعی انتخابی را در هر سال 30 سانتی‌متر اجازه رشد داده و اضافی آنها سرزنی می‌شوند. در شكل شلجمی هر شاخه پر رشد و غالب را سرزنی كرده تا بدین طریق اجازه رشد به هیچ یك از شاخه‌های درخت به شكل تنه اصلی و پیشاهنگ داده نشود. لذا درخت در تمام جهات شاخه‌های قوی ایجاد كرده و محصول مناسبی نیز تولید می‌كند.
http://www.iran-eng.com/showthread.php?t=133907




طبقه بندی: گلخانه،  سبزی كاری،  سبزی كاری،  سبزی كاری،  تاریخچه باغبانی در ایران،  تاریخچه باغبانی در ایران، 
برچسب ها: • اصول تربیت و هرس گیاهان باغبانی • گلابی • سیب • تراکم بذر • زمان بذرکاری: • عمق کاشت • نگهداری بذر • نهالستان • آماده کردن خاک برای کاشت • چگونه نهالستان احداث كنیم • نهالستان میوه‌های معتدله و مسائل مربوط به آن • فلاور ژل • رابطه سرطان وآفت کش ها • تعریف الودگی خاک • کاربرد بیوتکنولوژی در باغبانی • روشهای تکثیر گیاهان • تعریف کود و انواع آن • راهنمای کاربرد سوپرجاذب • معرفی سوپر جاذب ها • شیوه جدید آبیاری در کشاورزی(هیدروژل های سوپر جاذب آب) • سوپرجاذب (سوپرآب) • سوپر جاذب کشاورزی هیدروژل کلوفونی • نحوه مراقبت از انواع گل و گیاه: • تأ­سیسات گلكاری و نیاز­های موجود برای پرورش گیاهان زینتی: • آبیاری بارانی تولید را 3 برابر افزایش می دهد : • « دستورالعمل احداث نهالستان درختان میوه » • احداث باغ - نکات احداث باغ: • دستور العمل تهیه و تأمین و کاشت نهال: • *عملیات داشت نهال بذری در نهالستان تا رسیدن به مرحله پیوندزنی*،  


نوشته شده در تاريخ دوشنبه 26 بهمن 1388 توسط



اصول تربیت و هرس گیاهان باغبانی
رشد و نمو گیاهان را با تغییر در شرایط محیطی و یا دستكاری در خود گیاه می‌توان تنظیم كرد، برای رسیدن به چنین تغییراتی در گیاه از روش‌های فیزیكی مانند تربیت كردن (Training) و هرس كردن (Pruning) و یا از روش‌های شیمیایی نظیر كاربرد مواد تنظیم كننده رشد استفاده می‌شود. واژه تربیت كردن گیاهان به معنی تكنیك‌ها و روش‌هایی است كه برای تنظیم اندازه، شكل و جهت رشد گیاه بكار می‌روند. هرس كردن یا حذف قسمت‌هایی (جوانه، شاخه، برگ و گل و میوه) از گیاه همراه با عمل تربیت انجام می‌گیرد، تا گیاه به شكل یا فرم معینی ایجاد شود. به عنوان مثال تربیت درختان میوه و گیاهان زینتی به اشكال مختلف و یا حصار. تربیت گیاهان بایستی در مراحل اولیه رشد انجام شود. هرس منظم برای حفظ شكل و تعادل فیزیولوژیكی لازم برای گلدهی و میوه‌دهی ضروری است. تربیت گیاهان باغی همیشه نیاز به هرس ندارد بطوری كه در برخی گیاهان بالا رونده مانند گوجه فرنگی، خیار و برخی از لوبیاها باید آنها را به قیم بست تا برگهایشان از نور كافی برخوردار شوند این عمل به شكل غیر مستقیم گلدهی و میوه‌دهی را تحریك می‌كند و باعث می‌شود كه میوه آنها تمیز بماند.

هدف از هرس:




ادامه مطلب
طبقه بندی: گلخانه،  سبزی كاری،  تاریخچه باغبانی در ایران، 
برچسب ها: • نگهداری بذر • نهالستان • آماده کردن خاک برای کاشت • چگونه نهالستان احداث كنیم • نهالستان میوه‌های معتدله و مسائل مربوط به آن • فلاور ژل • رابطه سرطان وآفت کش ها • تعریف الودگی خاک • کاربرد بیوتکنولوژی در باغبانی • روشهای تکثیر گیاهان • تعریف کود و انواع آن • راهنمای کاربرد سوپرجاذب • معرفی سوپر جاذب ها • شیوه جدید آبیاری در کشاورزی(هیدروژل های سوپر جاذب آب) • سوپرجاذب (سوپرآب) • سوپر جاذب کشاورزی هیدروژل کلوفونی • نحوه مراقبت از انواع گل و گیاه: • تأ­سیسات گلكاری و نیاز­های موجود برای پرورش گیاهان زینتی: • آبیاری بارانی تولید را 3 برابر افزایش می دهد : • « دستورالعمل احداث نهالستان درختان میوه » • احداث باغ - نکات احداث باغ: • دستور العمل تهیه و تأمین و کاشت نهال: • *عملیات داشت نهال بذری در نهالستان تا رسیدن به مرحله پیوندزنی* • Agricultural water use • پرورش نهال • پرورش درختان به صورت بونسای • کشت گوجه فرنگی در گلخانه • اهمییت کاشت در گلخانه • گُلخانه • كشت فلفل در گلخانه،  


نوشته شده در تاريخ دوشنبه 26 بهمن 1388 توسط


(تعداد کل صفحات:3)      1   2   3  
درباره وبلاگ
جستجو
آرشيو مطالب
آخرين مطالب
نويسندگان
موضوعات
پيوند ها
ابر برچسب ها
آمار سايت