تبلیغات
مجموعه تولید و پرورش نهال زردادی - تیره شاه پسند Verbenaceae
مجموعه تولید و پرورش نهال زردادی
تولید تهال-پیوند زنی-تكثیر نهال-گلخانه ای-انواع كاج سوزنی-توپی-نهال میوه و تزئینی كلی و جزئی

تیره شاه پسند Verbenaceae

Photo: G Nichols
  گونه های متعلق به جنس لیپیا گیاهانی علفی یا بوته ای با اندامهای هوایی بدون کرک یا دارای کرکهای مویی کوتاه هستند. برگها در گونه های مختلف با آرایش متقابل یا متناوب روی ساقه قرار گرفته و دارای حاشیه دندانه دار یا بدون دندانه میباشند.گل آذین از نوع اسپایک(سنبله) است و گلچه ها کوچک و منفرد و بدون دمگل هستند. کاسه گل کوچک و جام گل لوله ای به نظر میرسد.تعداد پرچمها 4 عدد است. تخمدانها دو برچه ای و هر برچه دارای یک تخمک میباشد.کلاله نسبتا" ضخیم است. میوه از نوع فندقه و حاوی دو بذر است. این جنس دارای بیش از 100 گونه است، که برخی از گونه های آن در دامها به خصوص در گوسفند مسمومیت ایجاد میکنند.

جنس به لیمو     Lippia
    گونه های متعلق به جنس لیپیا گیاهانی علفی یا بوته ای با اندامهای هوایی بدون کرک یا دارای کرکهای مویی کوتاه هستند. برگها در گونه های مختلف با آرایش متقابل یا متناوب روی ساقه قرار گرفته و دارای حاشیه دندانه دار یا بدون دندانه میباشند.گل آذین از نوع اسپایک(سنبله) است و گلچه ها کوچک و منفرد و بدون دمگل هستند. کاسه گل کوچک و جام گل لوله ای به نظر میرسد.تعداد پرچمها 4 عدد است. تخمدانها دو برچه ای و هر برچه دارای یک تخمک میباشد.کلاله نسبتا" ضخیم است. میوه از نوع فندقه و حاوی دو بذر است. این جنس دارای بیش از 100 گونه است، که برخی از گونه های آن در دامها به خصوص در گوسفند مسمومیت ایجاد میکنند.  

                            Photo: G Nichols

L.nodiflora (L.) L.C.Rich
    یکی از مهمترین گونه های جنس لیپیا است که بصورت چند ساله رشد می کند. ساقه های طویل آن به صورت استولون در روی زمین میخزند و از محل بندهای روی استولون در محل تماس با زمین ریشه های نابجا و اندامهای هوایی ایجاد شده و پایه های جدیدی ظاهر میشوند. ساقه دارای انشعابات متعددی است که برگها با آرایش متقابل روی آن قرار دارند. برگها تقریبا" گوشتی و تخم مرغی وارونه است. طول و عرض برگها به ترتیب 4-2 سانتی متر و 18-8 میلی متر است، که در قسمت انتهایی به حالت کاملا" دندانه دار در آمده اند و نیمه ساقه در آغوش دیده میشوند. سنبله ها غیر منشعب وو به شکل بیضی تا استوانه ای کوتاه و طول و عرض آن به ترتیب 20-8 و 8-6  میلی متر است و پایک گل آذین طویل میباشد. گلچه ها کوچک و به تعداد زیاد و متراکم دیده می شوند. کاسه گل کوتاه و دارای دو بال باریک است. گلبرگها به رنگ ارغوانی هستند. میوه از نوع فندقه و اندازه آن کوچک ( حدود دو میلی متر) و بشکل تخم مرغی وارونه و تا حدی چوب پنبه ای است. تکثیر این گیاه به دو روش جنسی ( توسط بذر) و غیر جنسی ( توسط استولون) انجام می گیرد و در سواحل شنی و مناطق گرم و مرطوب به وفور مشاهده می شود.
 اندامهای هوایی این گونه در طب سنتی به عنوان التیام دهنده زخمها و رفع سوء هاضمه مورد استفاده قرار می گیرد و محل رویش ان بیشتر در استانهای شمالی کشور از جمله گیلان، مازندران و گلستان و تا حدی در اهواز، اطراف رودخانه کارون و سیستان و بلوچستان گزارش شده است.
  یک گونه از این جنس تحت نام L. repens Spreng که در فارسی برباند نامیده می شود، به عنوان یک علف هرز در مناطق مرطوب و خاکهای سبک حاشیه دریاچه ها، تالاب ها، نهرها و جویبارها و بخصوص سواحل دریای خزر به چشم می خورد.

 جنس شاه پسند    Verbena
    جنس شاه پسند بوته های علفی و یا نیمه درختچه ای با اندام های هوایی بدون کرک یا دارای کرکهای مویی کوتاه را شامل می شود. برگها با آرایش متقابل و در برخی گونه ها به صورت متناوب روی ساقه قرار گرفته اند. حاشیه برگها دندانه دار و دارای چند لوب است. گل آذین از نوع سنبلهخ مرکب است و در انتهای ساقه تشکیل می شود. گلچه های کوچک و بدون دمگل بصورت منفرد از زوایای محور گل آذین منشعب می شوند. کاسه گل لوله ای شکل و دارای 5 دندانه نامساویدر قسمت انتهایی است. جام گل لوله ای است و در برخی گونه ها در بخش فوقانی به حالت باز دیده می شود.گلبرگها دارای 5 لوب تقریبا" مساوی و پرچمها دو شاخه و به تعداد 4 عدد است.تخمدان چهارخانه ای و هر خانه حاوی یک تخمک است.خامه کوتاه و تخمدان نا شکوفا استو داخل آن چهار فندقه قهوه ای رنگ دیده می شوند که سطح آنها دارای پنج دندهد طولی است. جنس وربنا دارای حدود 120 گونه است که دو گونه مهم آن پراکندگی وسیعی داشته عبارتند از:

                             
 
 گونه شاه پسند، شاه پسند وحشی  .(V. officinalis L.(V. spuria L 
    شاه پسند وحشی گونه ای با تیپ رشدی چند ساله است که در روی اندامهای هوایی آن کرکهای کوتاه و سستی دیده می شود.ساقه معمولا" دارای انشعابات زیاد و مقطع آن چهار گوش است. ارتفاع ساقه بسته به شرایط محیطی از 30 تا 80 سانتی متر تغییر می کند. برگها به شکل تخم مرغی وارونه و طول و عرض آنها به ترتیب 10-3 و 5-2 سانتی متر است. هر برگ دارای چند لوب بوده و هر لوب معمولا" به دو قسمت تقسیم می شوند. اندامهای هوایی طعم تلخ و بوی معطر دارند. شاه پسند وحشی در طول فسل تابستان گلدهی می کند. گل آذین بعد از گرده افشانی سریعا" طویل شده و اندازه آن به 30 سانتی متر می رسد. گلها کوچک و گلبرگها ارغوانی روشن و طول آنها چهار میلی متر است. زنبور عسل از گلهای شاه پسند وحشی عسل خوبی تهیه می کند. کاسبرگها کوچک و حدود دو میلی متر طول دارند. میوه از نوع فندقه و داارای 1/5 میلی متر طول و تعدادی شیار طولی در قسمت پشتی است. تکثیر این گیاه عمدتا" به روش جنسی و توسط بذر انجام می گیرد.
 شاه پسند وحشی به صورت علف هرز در زمینهای مرطوب، اراضی بایر، مراتع و منار جاده ها و ارتفاعات کم رشد می کند و از علفهای هرزی است که پراکندگی وسیعی دارد. برخی از گونه های آن به عنوان گیاه زینتی پرورش داده می شوند و در گروه گیاهان دارویی مهم قرار دارد. امروزه از گکلیه اندامهای گیاه به دلیل دارا بودن ماد موثر گلوکوزیدی بنام وربنالین در طب سنتی به صورت دم کرده و در صنایع داروسازی در سنتز داروهای گیاهی  به عنوان ماده تب بر و ضد اسهال بطور وسیع استفاده می شود.سرشاخه های گلدار شاه پسند وحشی را در اکثر ممالک بصورت چای مصرف می کنند.
 محل رویش شاه پسند در نواحی مرطوب شمال کشور، سواحل دریای خزر، رشته کوههای البرز، اطراف تهران، قزوین، شیراز، کرمان، جیرفت، خراسان، کاشان، ارومیه، سنندج، همدان، اراک، نهاوند و لرستان گزارش شده است.

   گونه V.bonariensis L.
   این گونه دارای ساقه های بسیار منشعب به ارتفاع بیش از یک متر است. مقطع ساقه چهار گوش دیده می شود. برگها نیزه ای شکل و ابعاد آنها 3-1 × 12-7 سانتی متر است و در محل اتصال به ساقه عریض، گردو به حالت ساقه در آغوش دیده می شوند. سنبله ها در اندازه های کوچک در انتهای ساقه تشکیل شده و گلچه ها کوچک و متراکم هستند. گلبرگها به رنگ ارغوانی متمایل به آبی و به طول تقریبا" یک سانتی متر است.






نوشته شده در تاريخ دوشنبه 2 فروردین 1389 توسط


درباره وبلاگ
جستجو
آرشيو مطالب
آخرين مطالب
نويسندگان
موضوعات
پيوند ها
ابر برچسب ها
آمار سايت